Edremit Körfezi'nde zeytin posası pirina yağa, sabuna ve yakıta dönüşüyor
Yaklaşık 13 milyon zeytin ağacının bulunduğu bölgede sıkım sonrası kalan posa, pirina fabrikalarında işlenerek yemeklik yağ, sabun ve biyokütle olarak değerlendiriliyor.
Balıkesir'in Edremit Körfezi'nde süren zeytin hasadında, ağacın yaprağından meyvesine, çekirdeğinden posasına kadar her parçası sıfır atık anlayışıyla ekonomiye kazandırılıyor. Bölgede yaklaşık 13 milyon zeytin ağacı bulunuyor.
Sonbaharda başlayan hasat, rekolteye bağlı olarak ocak sonuna kadar devam ediyor. Bahçelerden toplanan zeytinler fabrikalarda sıkılarak zeytinyağı elde ediliyor; geriye kalan ve "zeytin hamuru" olarak bilinen pirina ise işlenmek üzere pirina fabrikalarına gönderiliyor.
Fırından ekstraksiyona
Tesislerde bantlarla taşınan posa, yaklaşık 1000 derece ısıda dönen silindir fırınlarda kurutuluyor, ardından kazanlarda hekzan adı verilen kimyasalla işleniyor. Ayrılan yağların bir bölümü rafine edilerek yemeklik yağa dönüştürülüyor, bir bölümü ise sabun yapımında kullanılıyor.
Yağı tamamen alınan posa preslenerek enerji santrallerinde, sobalarda ve kaloriferlerde yakıt olarak değerlendiriliyor. Pirina yağları yurt içinde tüketilmesinin yanı sıra başta ABD ve Kanada olmak üzere pek çok ülkeye ihraç ediliyor.
"Zeytin çevreci bir üründür"
Balıkesir Üniversitesi Edremit Meslek Yüksekokulu Zeytincilik ve Zeytin İşleme Teknolojisi Bölümü Öğretim Görevlisi Dr. Mücahit Kıvrak, zeytinin hiçbir parçasının israf edilmediğini belirtti. Kıvrak, "Zeytin çevreci bir üründür. Çevreci ürün olmasının en önemli sebebi zeytinin yağını ayrı, meyvesini ayrı, yapraklarını ayrı ve posasını da ayrı değerlendiriyoruz" dedi.
Kıvrak, yağı alınan pirinanın gübre ve yakıt sanayisine ciddi katkı sağladığını, karasuyun da buharlaştırılarak ya da başka yollarla değerlendirilebileceğini ifade etti. Rafine edilen pirina yağının yemeklerde ve yoğun kızartmalarda güvenle kullanılabileceğini de vurguladı.
100 kilodan 2 kilo yağ
Bölgedeki bir pirina işleme tesisinin müdürü Keskin Aral, dekantörlerden geçen pirinanın nem oranının yüzde 50-55'e, kurutma ocaklarında ise yüzde 7-8'e indirildiğini anlattı. Ardından ürünün ekstraksiyon sisteminde 7-8 saat boyunca hekzanla işlendiğini aktardı.
Aral, "Yüzde 70-80 nemle gelen 100 kilogram pirinadan yaklaşık 2 kilogram ham pirina yağı ve 7-8 kilogram biyokütle elde ediyoruz" dedi. Yağların asit derecesine göre ayrıldığını, uygun olanların rafine edilerek yemeklik ve kızartmalık yağa dönüştürüldüğünü, yüksek asitli yağların ise sabun üretiminde kullanıldığını söyledi.
