Brezilya'da bulunan 115 milyon yıllık dinozor kemiğinde kan izleri tespit edildi
Avustralyalı araştırmacılar, Aratasaurus'un bacak kemiklerinde alyuvar benzeri yapılar içinde hem molekülü izleri buldu. Ancak bazı paleontologlar bulgunun kanıt olarak yeterli olmadığını düşünüyor.
Avustralya'daki Curtin Üniversitesi'nin öncülük ettiği uluslararası bir ekip, Brezilya'da bulunan 115 milyon yıllık bir dinozor fosilinde kana ait kimyasal izler bulduğunu açıkladı. Araştırmacılar, Aratasaurus museunacionali adlı yaklaşık 3 metre boyundaki etçil dinozorun bacak kemiklerinde mineralleşmiş alyuvarlar ve bunların içinde hem kaynaklı moleküller tespit ettiklerini bildiriyor. Hem, hemoglobinin demir içeren ve kana oksijen taşıma yeteneği kazandıran parçası. Çalışma 2 Kasım'da Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde yayımlandı.
Ekip, fosilin uyluk, kaval ve ayak kemiklerini mikroskopla ve kimyasal yöntemlerle inceledi. Bir zamanlar kan damarlarının geçtiği, kemik içindeki ince kanallarda çok sayıda oval yapı görüldü. Bu yapıların biçimi, boyutu ve konumu alyuvarlarla uyumluydu. Aynı yapıların üzerinde yapılan kimyasal analizler, hem molekülüne ve onun zamanla bozunmuş biçimlerine işaret eden izler verdi. Kemikte ayrıca kolajene ait amino asit kalıntıları da bulundu.
Araştırmacılar, bu izlerin sonradan bulaşma sonucu oluşmuş olabileceği ihtimalini de inceledi. Hayvanın üzerinde öldüğü düşünülen mikrobiyal tabakada, yani bakterilerin oluşturduğu katmanda, ağırlıklı olarak fotosentez pigmentlerine ait bileşikler bulundu. Hem kaynaklı bileşikler ise kemikte daha belirgindi. Elektron mikroskobu incelemelerinde hücre benzeri yapıların içinde manganez oksit minerali hausmannit görüldü. Ekip, bu mineralin hassas molekülleri milyonlarca yıl boyunca korumuş olabileceğini düşünüyor.
Daha önce de fosillerde alyuvar benzeri yapılar ve hem içeren bileşikler bildirilmişti. Ekibe göre bu çalışmayı farklı kılan, kimyasal kanıtın doğrudan bu hücre benzeri yapıların içinde bulunması. Bulgular, hemoglobin gibi biyolojik moleküllerin bu kadar uzun süre dayanamayacağı yönündeki yaygın kabulü sorguluyor. Araştırmacılar, biyolojik izlerin nasıl korunduğunu anlamanın Dünya dışında yaşam izi arama çalışmalarına da katkı sağlayabileceğini belirtiyor.
Bulgu tartışmasız kabul görmüş değil. Çalışmada yer almayan Kuzey Carolina Eyalet Üniversitesi'nden paleontolog Mary Schweitzer, alyuvar verilerini ikna edici bulmadığını söyledi. Bunun bir sınırı daha var: Hem izlerinin bulunması, sağlam kan ya da hemoglobin proteininin korunduğu anlamına gelmiyor. Elde edilen şey, kanın bıraktığı kimyasal bir iz. Bulgunun doğrulanması için başka fosillerde de benzer analizlerin yapılması gerekiyor.
