Bakan Kacır yapay zeka eylem planını anlattı: 10 milyar dolarlık yatırım hedefi
2026-2030 planı 5 milyon kişiye yapay zeka okuryazarlığı, 1 gigavat veri merkezi kapasitesi ve Yapay Zeka Etik Kurulu'nu öngörüyor. Türkçe dil modeli BİLGE yakında geliştiricilere açılacak.
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, TRT World Forum 2026'da Türkiye'nin 2026-2030 Yapay Zeka Eylem Planı'nın hedeflerini paylaştı. Kacır, veri merkezleri, bulut bilişim ve yapay zeka altyapısında özel sektör öncülüğünde en az 10 milyar dolarlık yatırımın harekete geçirilmesinin planlandığını söyledi.
Kacır, teknolojinin insan odaklı geliştirilmesi gerektiğini belirterek yapay zeka sistemlerine yetki verilmesinin insanın sorumluluğunu ortadan kaldırmadığını vurguladı. Bakan, "Yapay zekaya yetki devredebiliriz, ancak sorumluluğu devredemeyiz" dedi.
Dört eksenli plan
Kacır'ın aktardığına göre plan, "Farkında ol, faydalan, inşa et ve yön ver" başlıklı dört eksen üzerine kuruldu. Amaç, Türkiye'yi yapay zeka teknolojilerinde öncü ülkeler arasına taşımak.
Planda öne çıkan hedefler şöyle:
- 5 milyon vatandaşa yapay zeka okuryazarlığı kazandırılması
- 10 bin ileri düzey yapay zeka uzmanı ve bu teknolojileri farklı sektörlerde uygulayabilecek 100 bin profesyonelin yetiştirilmesi
- Araştırmacı ve girişimciler için en az 2 bin kamu veri setinin erişime açılması
- Veri merkezi kapasitesinin 2030'a kadar en az 1 gigavata çıkarılması
Kacır, HIT-30 Programı aracılığıyla yapay zeka ve veri merkezi yatırımlarının hızlandırıldığını da ifade etti.
BİLGE geliştiricilere açılıyor
Bakan, Türkçe büyük dil modeli BİLGE'nin ilk sürümünün yakında geliştiricilerin kullanımına sunulacağını duyurdu. Kacır, modelin Türkiye'nin teknolojik bağımsızlığını güçlendireceğini ve girişimler, araştırmacılar ile şirketlerin bu model üzerinden Türkçe ve yerel ekosisteme yönelik yeni ürün ve hizmetler geliştirebileceğini söyledi.
Riske göre düzenleme ve etik kurul
Kacır, düzenlemelerin uygulamaların taşıdığı riskle orantılı olması gerektiğini belirtti. Üretim süreçlerini iyileştiren bir sistemle tıbbi tedaviyi ya da temel kamu hizmetlerine erişimi etkileyen bir sistemin aynı yükümlülüklere tabi olmaması gerektiğini söyleyen Bakan, etkisi yüksek uygulamalarda daha güçlü güvenceler, kullanım öncesi değerlendirme ve etkin insan denetimi öngördüklerini anlattı.
Öncelikli sektörlerde yeni teknolojilerin belirli kurallar altında denenebileceği düzenleyici deneme alanları oluşturulacak. Kurulacak Yapay Zeka Etik Kurulu ise mahremiyet, ayrımcılığın önlenmesi ve çocukların güvenliği konularında geliştiricilere ve kurumlara rehberlik edecek.
Şimdiye kadar yapılanlar
Kacır'ın verdiği bilgiye göre eğitim ve yarışma programlarıyla 82 bin üniversite öğrencisine yapay zeka becerileri kazandırıldı. Ulusal süper bilgisayar altyapısından 9 bin araştırmacı yararlandı; Dijital Avrupa Programı ve EuroHPC üzerinden araştırmacı ve girişimlere Avrupa'nın önde gelen süper bilgisayarlarında 100 milyon dolar değerinde ücretsiz hesaplama kaynağı sağlandı.
Yapay zekayla üretilen dezenformasyon, deepfake içerikler ve algoritmik ayrımcılığın toplumsal güveni tehdit ettiğini söyleyen Kacır, hiçbir ülkenin bu sorunlarla tek başına mücadele edemeyeceğini kaydetti. Türkiye'nin G20, OECD, UNESCO, Türk Devletleri Teşkilatı ve Birleşmiş Milletler bünyesindeki çalışmalara katkı verdiğini belirten Bakan, kuralların belirlenmesinde tüm ülkelerin etkin söz hakkı olması gerektiğini vurguladı.
Kacır, yapay zekayla şekillenen geleceği bir "emanet" olarak nitelendirdi ve gelecek nesillere güçlü teknolojilerin yanında bu sistemleri sorgulama özgürlüğü ile hesap verebilir kurumların bırakılması gerektiğini söyledi.
