Kan testindeki 14 proteinlik imza akciğer kanserini tanıdan 5 yıl önce öngörebilir
UCL ve Francis Crick Enstitüsü araştırmacılarının Cell dergisinde yayımlanan çalışması, kandaki 14 proteinle risk öngörüsüne işaret ediyor. Uzmanlar bulgunun henüz rutin tarama testi olmadığını vurguluyor.
Akciğer kanserine ait riskin hastalık belirmeden yıllar önce öngörülebileceğini gösteren yeni bir çalışma dikkat çekiyor. 48 binden fazla kişinin verisiyle geliştirilen araştırmada, kandaki 14 proteinden oluşan biyolojik imzanın tanıdan beş yıldan fazla önce artmış riske işaret edebildiği ortaya kondu. Çalışma, University College London (UCL) ve Francis Crick Enstitüsü araştırmacıları tarafından 4 Haziran 2026'da duyuruldu ve Cell dergisinde yayımlandı.
Akciğer kanseri uzun süre belirti vermeden ilerleyebildiği için erken tanısı önemli güçlükler barındırıyor. Bu nedenle klinik bulgular ortaya çıkmadan önce vücutta bırakılan biyolojik izlerin araştırılması, risk değerlendirmesinde yeni yöntemlerin önünü açabiliyor.
Medicana International İstanbul Hastanesi Tıbbi Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Deniz Arslan, çalışmayı değerlendirirken "Bu araştırma, kişiselleştirilmiş onkolojinin tedaviden korunmaya doğru genişleyebileceğini gösteren güçlü bir bilimsel işarettir" dedi.
Proteinler yıllar öncesinden sinyal veriyor
Araştırmacılar, UK Biobank kapsamındaki kan örneklerini makine öğrenmesi yöntemleriyle analiz etti. Yaş, sigara kullanımı ve geçmiş akciğer hastalıkları gibi klinik değişkenlerle birlikte değerlendirildiğinde, 14 proteinlik imzanın ilerleyen dönemde hastalık geliştiren kişilerde belirginleştiği görüldü. Bulgular sekiz ayrı veri kümesinde doğrulanarak daha geniş popülasyonlarda incelenmesine zemin hazırladı.
Araştırmada dikkat çeken bir başka nokta, bu proteinlerin doğrudan tümörden değil, kanser oluşmadan önce akciğer dokusunda gelişen değişmiş inflamatuvar ortamdan kaynaklanabileceği yönünde. Sigara dumanı ve hava kirliliği gibi çevresel etkenlerin bu süreçte rol oynayabileceği değerlendiriliyor. Arslan, IL-1 aracılı inflamasyonun hedeflenmesinin gelecekte koruyucu tedavilere katkı sağlayabileceğini belirtti; ancak bu mekanizmanın insanlarda akciğer kanserini önlediğinin henüz kanıtlanmadığını vurguladı.
Risk öngörüsü tanı anlamına gelmiyor
Arslan, risk öngörüsünün kanser tanısı anlamına gelmediğini ve klinik uygulamaya geçiş için daha kapsamlı değerlendirmeler, prospektif doğrulama ile test eşiklerinin belirlenmesi gerektiğini söyledi. Bugün için 14 proteinlik panelin rutin akciğer kanseri taramasında kullanılmadığı ve düşük doz toraks bilgisayarlı tomografinin (BT) yerini almadığı da belirtildi.
Korunmanın temel stratejileri arasında sigaranın bırakılması, tütün dumanı ve hava kirliliğinden korunma ile uygun risk grubundaki kişilerin düşük doz BT ile taranması yer alıyor. Arslan'a göre gelecekte kan proteinleri, klinik risk modelleri ve görüntüleme yöntemlerinin birlikte kullanılması, kişilerin hangi sıklıkta izlenmesi gerektiğini daha isabetli belirleyebilir.
Çalışma, kanserle mücadelede tedaviye odaklanan yaklaşımın yanında hastalık gelişmeden riskli biyolojik süreçlerin tanınmasının önemini ortaya koyuyor. Asıl hedefin ise biyolojik risk bilgisinin güvenilir ve erişilebilir bir korunma programına dönüştürülmesi olduğu vurgulanıyor.
