Pasifik Ateş Çemberi Nedir? Hangi Ülkelerden Geçer?

Pasifik Ateş Çemberi, Pasifik Okyanusu'nu at nalı biçiminde çevreleyen, dünyanın en etkin deprem ve yanardağ kuşağıdır. Yaklaşık 40 bin kilometre uzunluğundaki bu kuşak, dünyadaki depremlerin büyük çoğunluğuna ve etkin yanardağların önemli bir kısmına ev sahipliği yapar.

Ateş Çemberi neden oluşur?

Pasifik Okyanusu'nun tabanı, büyük ölçüde Pasifik levhası ve çevresindeki daha küçük okyanus levhalarından oluşur. Bu levhalar, çevrelerindeki kıta levhalarının ya da başka okyanus levhalarının altına dalar; örneğin Mariana Çukuru'nda Pasifik levhası Filipin levhasının altına iner. Kaliforniya'daki San Andreas Fayı gibi bazı kesimlerde ise levhalar birbirinin yanından yatay olarak kayar. Bu sınırlara dalma-batma zonu denir. Dalan levha hem büyük depremlere neden olur hem de derinlere indikçe içerdiği suyu bırakır; bu su üstteki sıcak kayaçların erimesini kolaylaştırır ve oluşan magma yüzeye yükselerek yanardağları besler. Bu yüzden Ateş Çemberi boyunca derin okyanus çukurları, yanardağ zincirleri ve büyük depremler bir arada görülür.

Hangi ülkelerden geçer?

Ateş Çemberi, Pasifik'i çevreleyen pek çok ülkeden geçer:

Amerika kıtası: Şili, Peru, Ekvador, Kolombiya, Orta Amerika ülkeleri, Meksika, ABD'nin batı kıyısı ve Alaska, Kanada'nın batı kıyısı
Asya: Rusya (Kamçatka ve Kuril Adaları), Japonya, Tayvan, Filipinler, Endonezya
Okyanusya: Papua Yeni Gine, Solomon Adaları, Vanuatu, Fiji, Tonga, Yeni Zelanda

Ateş Çemberi'ndeki büyük depremler

Kayıtlara geçen en büyük depremlerin büyük çoğunluğu (USGS verilerine göre yaklaşık yüzde 81'i) bu kuşakta meydana geldi: 1960 Şili (9,5), 1964 Alaska (9,2), 2011 Japonya (9,0–9,1), 1952 ve 2025 Kamçatka depremleri bunlardan bazılarıdır. 2004 Sumatra depremi ise Ateş Çemberi'nin batı ucuna bağlanan Sunda dalma-batma zonunda gerçekleşti. Listenin tamamı için dünyanın en büyük depremleri yazımıza bakabilirsiniz.

Türkiye Ateş Çemberi'nde mi?

Hayır. Türkiye, Pasifik Ateş Çemberi'nde değil, Atlas Okyanusu'ndan Akdeniz ve Himalayalar üzerinden Endonezya'daki Sumatra ve Cava adalarına uzanan Alp-Himalaya deprem kuşağı üzerindedir. Bu kuşak, Ateş Çemberi'nden sonra dünyanın en etkin ikinci deprem kuşağıdır. Türkiye'deki fay sistemleri için Türkiye fay hatları yazımıza göz atabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular