San Andreas Fayı Nedir? Kaliforniya ve Büyük Deprem Beklentisi

San Andreas Fayı, ABD'nin Kaliforniya eyaleti boyunca uzanan, dünyanın en ünlü fay hattıdır. Pasifik levhası ile Kuzey Amerika levhası arasındaki sınırın en önemli parçasıdır.

San Andreas Fayı nereden geçer?

Fay, Kaliforniya'nın güneyindeki Salton Denizi bölgesinden kuzeyde Cape Mendocino açıklarına kadar 1.200 kilometreyi aşan bir uzunlukta uzanır. Los Angeles'ın kuzeydoğusundan ve San Francisco'nun hemen batısından geçer. Carrizo Ovası gibi bazı bölgelerde fayın izi havadan çıplak gözle görülebilir.

Nasıl bir fay?

San Andreas, doğrultu atımlı bir faydır: Pasifik levhası kuzeybatıya, Kuzey Amerika levhası ise ona göre güneydoğuya doğru yatay olarak kayar. Bu açıdan Türkiye'deki Kuzey Anadolu Fayı ile çok benzerdir; iki fay da benzer uzunlukta ve benzer türdedir ve bilim insanları tarafından sıklıkla karşılaştırılır. Fay türleri için deprem nasıl oluşur yazımıza bakabilirsiniz.

San Andreas'ın büyük depremleri

• 1857 Fort Tejon depremi: Fayın orta ve güney bölümünde yüzlerce kilometrelik kırılma oluşturan büyük bir deprem.
• 1906 San Francisco depremi: 7,9 civarındaki deprem ve ardından çıkan yangınlar San Francisco'nun büyük bölümünü yok etti; binlerce kişi hayatını kaybetti.
• 1989 Loma Prieta depremi: 6,9 büyüklüğündeki deprem San Francisco Körfez bölgesinde köprü ve otoyollarda hasara yol açtı.

"Büyük Deprem" beklentisi

Fayın güney bölümü uzun süredir büyük bir depremle kırılmadı. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) gibi kurumlar, Kaliforniya'da önümüzdeki on yıllarda büyük bir depremin yüksek olasılık taşıdığını değerlendiriyor ve eyalet halkı "The Big One" (Büyük Deprem) için hazırlık yapıyor. Tıpkı İstanbul depremi gibi bu da bir olasılık değerlendirmesidir; depremin tarihi önceden bilinemez.

Kaliforniya nasıl hazırlanıyor?

Kaliforniya'da sıkı yapı yönetmelikleri uygulanır, eski binalar güçlendirilir ve ShakeAlert adlı deprem erken uyarı sistemi cep telefonlarına uyarı gönderebilir. Her yıl milyonlarca kişinin katıldığı büyük çaplı deprem tatbikatları düzenlenir.

Sık Sorulan Sorular

San Andreas Fayı nerede?

San Andreas Fayı, ABD'nin Kaliforniya eyaletinde, güneyden kuzeye 1.200 kilometreyi aşan bir uzunlukta uzanır ve San Francisco ile Los Angeles'ın yakınından geçer.

San Andreas Fayı ile Kuzey Anadolu Fayı benzer mi?

Evet. İkisi de sağ yanal doğrultu atımlı, benzer uzunlukta ve levha sınırı oluşturan faylardır: San Andreas Pasifik ile Kuzey Amerika levhalarını, Kuzey Anadolu Fayı ise Avrasya levhası ile daha küçük olan Anadolu levhasını ayırır. Bu yüzden bilim insanları tarafından sıklıkla karşılaştırılır.

San Andreas'ta büyük deprem ne zaman olacak?

Bilim insanları önümüzdeki on yıllarda büyük bir deprem olasılığının yüksek olduğunu söylüyor, ancak depremin tarihi önceden belirlenemez.