Türkiye Deprem Haritası: Deprem Bölgeleri ve Tehlike Haritası Nasıl Okunur?

"Türkiye deprem haritası" aramasıyla karşınıza çoğu zaman iki farklı harita çıkar: eski deprem bölgeleri haritası ve bugün geçerli olan Türkiye Deprem Tehlike Haritası. İkisi aynı şeyi göstermez. Bu yazıda haritaların farkını ve adresinizin deprem tehlikesini nasıl öğrenebileceğinizi anlatıyoruz.

Eski deprem bölgeleri haritası (1996)

1996'da yayımlanan deprem bölgeleri haritası, Türkiye'yi 1'den 5'e kadar numaralandırılmış deprem bölgelerine ayırıyordu: 1. derece en yüksek, 5. derece en düşük tehlikeyi gösteriyordu. Bir yerin hangi bölgede olduğu, il ve ilçe sınırlarına göre değil harita üzerindeki çizgilere göre belirleniyordu. Bu harita 2018'e kadar binaların tasarımında kullanıldı.

Türkiye Deprem Tehlike Haritası (2019'dan bu yana)

Yeni Türkiye Deprem Tehlike Haritası, 18 Mart 2018'de Resmî Gazete'de yayımlandı ve 1 Ocak 2019'da Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği ile birlikte yürürlüğe girdi. AFAD tarafından hazırlanan bu harita ile "deprem bölgesi" kavramı kaldırıldı. Artık bir ilin ya da ilçenin "kaçıncı derece deprem bölgesi" olduğu sorusunun resmî bir karşılığı yoktur.

Yeni harita, bölgeler yerine her nokta için ayrı yer hareketi değerleri verir. Bunların en bilineni en büyük yer ivmesi (PGA) değeridir ve yerçekimi ivmesinin (g) kesri olarak gösterilir. Bina tasarımında esas alınan standart deprem yer hareketi düzeyi (DD-2), 50 yılda aşılma olasılığı yüzde 10 olan, yani ortalama 475 yılda bir beklenen yer hareketine karşılık gelir.

Tehlike haritası ile risk aynı şey mi?

Hayır. Tehlike haritası, bir noktada ne kadar güçlü bir yer sarsıntısı beklenebileceğini gösterir. Risk ise bu sarsıntının o noktadaki binalara ve insanlara vereceği zarardır ve büyük ölçüde binanın dayanıklılığına ve zemine bağlıdır. Tehlikesi yüksek bir bölgede sağlam yapılmış bir bina, tehlikesi daha düşük bir bölgedeki dayanıksız bir binadan çok daha güvenli olabilir. Bina güvenliği için binam depreme dayanıklı mı yazımıza bakabilirsiniz.

Adresinizin deprem tehlikesi nasıl sorgulanır?

1. AFAD'ın Türkiye Deprem Tehlike Haritası etkileşimli uygulamasını (tdth.afad.gov.tr) açın; uygulama e-Devlet ile giriş ister.
2. Haritada konumunuzu seçin ya da koordinat girin.
3. Uygulama, seçtiğiniz nokta için yer hareketi değerlerini gösterir. Bu değerler mühendislerin bina tasarımında kullandığı parametrelerdir; yorumlamak için bir inşaat mühendisinden destek alabilirsiniz.

Bölgenizdeki fayları görmek için MTA'nın diri fay haritasını kullanabilirsiniz; adımlarını fay hattı sorgulama yazımızda anlattık.

Haritaya bakarken bilmeniz gerekenler

• İl sınırı belirleyici değildir: Aynı il içinde tehlike değerleri bölgeden bölgeye değişebilir.
• Zemin etkisi ayrıca hesaplanır: Haritadaki değerler belirli bir referans zemin içindir; yumuşak zeminler sarsıntıyı büyütebilir.
• Harita deprem tahmini değildir: Depremin ne zaman olacağını göstermez; olasılık hesabına dayanır. Bu konuyu öncü deprem ve deprem tahmini yazımızda ele aldık.

Türkiye'nin ana fay sistemleri için Türkiye fay hatları, illere göre canlı deprem bilgisi için son depremler sayfamıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Türkiye'de deprem bölgeleri hâlâ var mı?

Hayır. 1 Ocak 2019'da yürürlüğe giren Türkiye Deprem Tehlike Haritası ile deprem bölgesi dereceleri kaldırıldı. Deprem tehlikesi artık her nokta için ayrı yer hareketi değerleriyle gösteriliyor.

Türkiye Deprem Tehlike Haritası'na nereden bakılır?

AFAD'ın etkileşimli uygulamasında (tdth.afad.gov.tr) e-Devlet ile giriş yaparak bir konumun deprem tehlike değerlerini görebilirsiniz.

Deprem tehlike haritası neyi gösterir?

Bir noktada beklenebilecek yer sarsıntısının şiddetini, en büyük yer ivmesi gibi değerlerle gösterir. Bina tasarımında esas alınan düzey, 50 yılda aşılma olasılığı yüzde 10 olan yer hareketidir.